Građevinska industrija i domaćinstva imaju značajan uticaj na klimatske promjene, pri čemu su zgrade i građevinski sektor odgovorni za 39% emisija ugljen-dioksida povezanih s energijom na svjetskom nivou. Tradicionalne građevinske metode često zanemaruju uticaj na životnu sredinu, što dovodi do velike potrošnje energije i zagađenja vazduha. Rješenje ovog problema je povratak prirodnim, niskoemisionim materijalima. Priručnik Ekološka gradnja pokazuje kako tradicionalni materijali poput gline, slame i drveta ponovo dobijaju pažnju u zemljama Višegradske grupe (V4) i na Balkanu. Ovi materijali su široko dostupni, imaju minimalni ekološki otisak i ne stvaraju otpad tokom gradnje.
Oživljavanje tradicije u modernom kontekstu
Priručnik predstavlja primjere uspješne primjene tradicionalnih građevinskih tehnika kako bi se zadovoljili savremeni zahtjevi za održivim stanovanjem. Pored renoviranja i ponovne upotrebe postojećih objekata, što je ključno za cirkularnu ekonomiju, prirodni materijali sve više se koriste i u novoj gradnji.
U Češkoj, upotreba drveta i gline u izgradnji porodičnih kuća i zajedničkih objekata doživljava renesansu. Iako tradicionalne tehnike zahtijevaju dosta ručnog rada, zgrade od prirodnih materijala postaju sve popularnije, naročito u samogradnji.
U Mađarskoj, tradicionalne metode korištenja nepečene gline za zidanje i malterisanje zidova nude potpuno održiva rješenja sa nultom emisijom ugljen-dioksida. Priručnik ukratko predstavlja različite načine rada s glinom i naglašava filozofiju „malo je lijepo“, koja vodi ka minimalističkim i vrlo funkcionalnim kućama.
U Poljskoj raste interes za prirodnu gradnju, posebno upotrebu slame, zahvaljujući njenim izvrsnim izolacionim i ekološkim svojstvima. Najrasprostranjenija je upotreba slamnatih bala kao ispune u drvenim konstrukcijama ili slamnatih panela kao izolacije. Konopljin beton, materijal napravljen kombinacijom konopljinih vlakana i kreča, stiče sve veću popularnost. Zahvaljujući svom sastavu, smatra se izuzetno otpornim na vatru i nudi brojne druge prednosti.
U Slovačkoj postoji snažna tradicija korištenja gline u renoviranju i modernizaciji starijih objekata. Ovaj pristup ne samo da štedi resurse, već i produbljuje vezu s kulturnim nasljeđem i podstiče upotrebu lokalnih materijala. Priručnik takođe predstavlja primjer male kuće koja pokazuje kako se može projektovati i graditi moderno ekološko stanovanje.
U Bosni i Hercegovini, prirodna gradnja, posebno objekti građeni glinom i drvetom, povezana je s dugom tradicijom narodne arhitekture. Zahvaljujući prenosu znanja i iskustava iz zemalja V4, Bosna i Hercegovina uspijeva da postavi temelje za moderne ekološke objekte. Kroz partnerstva s organizacijama kao što je Centar za ekonomski i ruralni razvoj (CERD), širi se svijest o prednostima ekološke gradnje, čime se podstiče održivi razvoj i zaštita kulturnog nasljeđa.
Zajednički rad za bolju budućnost
Ovaj rastući trend nije samo pitanje graditeljstva, već i saradnje i popularizacije prirodnih materijala i njihovog korištenja u građevinarstvu. Akademske institucije aktivno uključuju studente u praktične projekte i istraživanja, što pomaže prenos dragocjenog znanja na mlađe generacije. Saradnja između akademskih institucija, zanatlija i kreatora politika ključna je za stvaranje podsticajnog okvira za održivo i kulturno ukorijenjeno graditeljstvo.
Priručnik Ekološka gradnja razvijen je u okviru projekta Transformativni pristup borbi protiv klimatskih promjena kroz ekološko stanovanje u Bosni i Hercegovini i regionu Zapadnog Balkana. Projekat je sufinansiran od strane vlada Češke, Mađarske, Poljske i Slovačke putem Višegrad granta iz Međunarodnog višegradskog fonda. Misija fonda je unapređenje ideja za održivu regionalnu saradnju u Centralnoj Evropi.
Priručnik je dostupan na engleskom jeziku OVDJE.
Verzija Priručnika na lokalnom jeziku se nalazi OVDJE.